Revista Mjekësia Veterinare Shqiptare

Dëbora në pranverë

Bora në pranverë mund të jetë problematike për kafshët dhe bujqësinë, duke shkaktuar probleme të ndryshme: sëmundjet (sistemi imun), mungesa e ushqimit, dëmtimi i të mbjellave dhe bagëtive, si dhe vonesa në mbjellje që do të thotë vonesë në korrje.

Foto nga i ndjeri Arben Palushi , Biolog


Ja një vështrim më i detajuar i problemeve të mundshme:
Tek kafshët:
Mungesa e ushqimit:
Bora mund të mbulojë ose të bëjë kullotat dhe foragjere të paarritshme, duke çuar në mungesë ushqimi për bagëtinë dhe kafshët e egra.
Stresi i të ftohtit:
Fryrja erave të ftohta, rënia e borës dhe temperaturat e ftohta mund të shkaktojnë stres dhe probleme me ruajtjen e temperaturës së trupit, veçanërisht për kafshët e reja ose të pambrojtura.
Ngrirja:
Gjymtyrët që lagen ose janë normalisht të lagura janë veçanërisht të ekspozuara ndaj ngricave.
Qasje e reduktuar në konsumin e ujit:
Bora dhe akulli mund t’i bëjnë burimet e ujit të paarritshëm, duke shkaktuar probleme për bagëtitë dhe kafshët e egra.
Dëmtimi i organeve riprodhuese:
Tek meshkujt i ftohti mund të shkatoje dëmtime në organet riprodhuese, duke mos e bërë mashkullin (cjapin apo dashin) të aftë për ndërzim, gjë që mund të dëmtojë pjellorinë ose aftësinë e kafshës për t’u shumuar.

Në bujqësi:
Ngricat e sezonit të vonë mund të dëmtojnë ose vrasin kulturat në zhvillim, veçanërisht pemët frutore dhe vreshtat.
Toka e ngrirë pengon lëvizjen dhe thithjen e ujit, duke çuar në përmbytje të mundshme dhe probleme erozioni pas shkrirjes së borës.
Vonesat e korrjes: Bora dhe toka e ngrirë mund të vonojnë aktivitetet e korrjes dhe mbjelljes, duke ndikuar potencialisht në rendimentet dhe afatet kohore të të korrave.
Dëmtimi i infrastrukturës: Pesha e borës mund të dëmtojë gardhe, ndërtesa dhe linja elektrike.
Problemet e ruajtjes së ushqimit: Shkrirja e borës mund të krijojë përmbutje apo lagësthirë në zonat e ruajtjes së ushqimit, duke dëmtuar ushqimin dhe pajisjet.
Rritja e përmbajtjes së lagështisë: Fushat me borë mund të rrisin përmbajtjen e lagështirës si psh në zonat e mbjella me grurë.
Çështjet e dëmtuesve dhe sëmundjeve: Ndërsa bora mund të vrasë disa dëmtues, një dimër i ngrohtë i ndjekur nga një ngricë e vonë mund të shkaktojë probleme për bimët që tashmë kanë filluar të rriten.
Në fund kemi lënë një tjetër problem të rëndësishëm që mund të sjellë kjo borë e vonët:
Demtimet e bleteve:
Ndërprerja e pjellave: Pranvera është një kohë kritike dhe e rëndësishme për kolonitë e bletëve që po zgjerohen dhe po ndërtojnë popullsinë e tyre, por të ftohtit dhe bora mund të vonojnë ose ndërpresin proçesin e pjelljes.
Bletët janë të ndjeshme ndaj të ftohtit dhe ekspozimi i zgjatur ndaj temperaturave të ftohta mund të çojë në dobësim të theksuar të kolonive.
SEMUNDJET: Kolonitë e dobësuara janë më të ndjeshme ndaj sëmundjeve dhe parazitëve të ndryshëm.
Bletarët në këtë përiudhë mund të kontrollojnë bletët e tyre duke trokitur (çukitur) kosheren dhe duke dëgjuar për gumëzhitje ose duke kërkuar shenja që tregojnë se bletët po e ruajnë ngrohtësine, si psh bora e shkrirë tek hyrja e kosheres.